Een groene weg met gouden strepen.. over de weg naar Open Access

Open_Access_Gouden weg of groene weg_WetenschapshuisOpen Access is wetenschappelijke informatie vrij toegankelijk maken voor iedereen. Dat is een mooi en juist doel. Maar hoe bereik je dat doel, dát is de discussie. Er zijn voorstanders van de groene weg en van de gouden weg naar Open Access.

Normaal gesproken betaalt u, via bijvoorbeeld een abonnement op een tijdschrift, om een artikel te lezen. Om de omslag te maken naar vrije toegang voor iedereen, moeten we op de een of andere manier van die barrière af. De gouden weg houdt in dat uitgeverijen wetenschappelijke artikelen kosteloos online gaan zetten voor lezers. Deze manier stelt dat auteurs aan uitgeverijen gaan betalen in plaats van dat lezers betalen. De groene weg naar Open Access betekent dat universiteiten wetenschappelijk werk in eigen digitale archieven beschikbaar stellen.
Een groene weg met gouden strepen, dat is de beste route naar Open Access. Universiteiten verplichten dan alle medewerkers en studenten om hun wetenschappelijk werk direct in de digitale archieven te plaatsen. Verplicht groen dus. En tegelijk kunnen zij hun werk laten beoordelen door uitgeverijen die artikelen publiceren in tijdschriften. Dit kunnen traditionele tijdschriften en Open Access-tijdschriften zijn. Via tijdschriften is volgens de gouden route. Maar waarom zou iemand nog betalen voor tijdschriften als alles online beschikbaar is, denkt u wellicht? Omdat de toegevoegde waarde van tijdschriften niet kwantiteit is, maar kwaliteit. Er zijn miljoenen werken in duizenden archieven. Onderschat niet de tijd die het kost om daarin relevant onderzoek te vinden. De toegevoegde waarde van tijdschriften is het verzamelen, selecteren en samenstellen van betekenisvolle werken over een bepaald onderwerp. Het leveren van kwaliteit redt het uiteindelijk altijd. Het selecteren gebeurt via peer-review, andere wetenschappers in het vakgebied die de kwaliteit van het werk beoordelen, voordat het in een vakblad verschijnt. Er zijn nu al steeds meer Open Access tijdschriften die door het leveren van goede kwaliteit hun reputatie hebben opgebouwd. Zij hebben laten zien goed te zijn in het verzamelen, selecteren en samenstellen van kwaliteit. Zonder dat ze abonnementsgelden heffen. Zij zorgen op andere manieren voor hun financiën. Zelfs als een werk ook in een universiteitsarchief vindbaar is, zullen mensen toch graag een relevante selectie van publicaties in hun vakgebied willen hebben. Dus via een tijdschrift. De toegevoegde waarde van een tijdschrift is namelijk niet het verspreiden, maar juist het verzamelen en selecteren van werk. Daarom zal de gouden en groene route elkaar niet in de weg staan. De toegevoegde waarde van groen, dus in de universiteitsarchieven, is kwantiteit, dus dat alles online is. De toegevoegde waarde van goud, dus in de tijdschriften, is de kwaliteit, dus dat het belangrijkste heel zichtbaar is. De discussie over de kwaliteit van OA-tijdschriften lost zichzelf vanzelf op, want slechte kwaliteit gaat vanzelf ten onder, zeker ergens waar reputatie heel belangrijk is. 

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>